Sladak kao šećer: što je GI i zašto nam je važan?

Glikemijski indeks je mjerna jedinica za brzinu kojom razina šećera u krvi poraste nakon konzumiranja određene vrste hrane. Pokazuje nam koliko svaki gram ugljikohidrata u namirnici povisuje nivo glukoze u krvi, u referenci sa čistom glukozom čiji je indeks jednak 100.

Namirnice koje imaju nizak GI otpuštaju energiju postepeno i umjereno, a to su sve one čiji je glikemijski indeks niži od 50. Namirnice čiji je glikemijski indeks od 50 do 69 se smatraju umjerenima, a one sa 70 i višim od toga vrlo brzo podižu razinu šećera u krvi i otpuštaju veliku količinu energije u kratkom periodu te je zatim naglo spuštaju. Takve nagle promijene razine šećera u krvi, ako su učestale, kod ljudi mogu izazvati stanje kroničnog umora, pospanost i loše raspoloženje, ali i neka ozbiljnija stanja i bolesti.

No, to ne znači da su sve namirnice visokog GI loše!

Obzirom na sadržaj vlakana, minerala i vitamina te svih ostalih zdravstvenih blagodati tih namirnica u tu skupinu možemo ubrojati med, datulje, tapioku, bundevu, tikvu, lubenicu i mnoge druge.

U teoriji, putem glikemijskog indeksa lako možemo izračunati koliko određena hrana utječe na razinu šećera u krvi, što nam uvelike pomaže u planiranju obroka i odabiru hrane. Ali realnost je ipak malo kompliciranija. Svatko od nas drukčije apsorbira i reagira na ugljikohidrate, ovisno o drugim nutijentima koje uz njih konzumiramo.

Vrijednost glikemijskog indeksa ovisi o nizu čimbenika, poput vrste ugljikohidrata, količine i vrste vlakana koje sadrži, koliko je procesuirana ili kuhana, te o prisustvu proteina i masti.

Recimo, proteini i masti mogu usporiti apsorpciju ugljkohidrata i njihovo pretvaranje u glukozu. Također, ista hrana može imati znatno različiti GI ovisno o tome na koji je način pripremljena. Na primjer, kuhani krumpir imam nizak GI (44), ali ako je pečen ta brojka skače na visokih 94, što ga stavlja u kategoriju namirnica visokog glikemijskog indeksa. Čak i isti način pripreme može dati drukčije rezultate. Uzmimo za primjer tjesteninu kuhanu al dente koja ima puno niži GI od mekše kuhane tjestenine. Isto tako, identična hrana različitih proizvođača može imati različit GI ovisno o prethodnoj preparaciji i procesuiranosti.

Čak uz preciznu tablicu glikemijskog indeksa svake namirnice, ne možemo biti sigurni u njegovu točnost zbog navedenih čimbenika, ljudskog odgovora organizma na iste i druge hrane i pića konzumirana uz njih. Jedini način za potpunu preciznost utjecaja hrane na organizam je provjeriti razinu šećera u krvi prije i nakon jela.